LOJALNOŚĆ. TOWAR DEFICYTOWY W ŚWIECIE PEŁNYM INTERESÓW

Marcus o przyjaźni, zdradzie, rozczarowaniach i zasadach, których nie powinno się sprzedawać za żadne pieniądze.

Ostatnio coraz częściej zastanawiam się, czy nie jestem człowiekiem z innej epoki.

Nie dlatego, że nie nadążam za technologią. Z tym jeszcze jakoś sobie radzę. Chociaż czasami mam wrażenie, że mój telefon wie o mnie więcej niż niektórzy ludzie, którzy nazywają się moimi przyjaciółmi.

Chodzi o coś zupełnie innego.

O zasady.

O przyjaźń.

O dotrzymywanie słowa.

O lojalność.

O te wszystkie rzeczy, które kiedyś wydawały mi się oczywiste, a dzisiaj coraz częściej sprawiają wrażenie luksusu, na który nie każdego stać.

I nie chodzi o pieniądze.

Chodzi o charakter.

Bo coraz częściej odnoszę wrażenie, że żyjemy w świecie, w którym człowiek jest wart tyle, ile można dzięki niemu zyskać.

Dopóki jesteś potrzebny, jesteś wspaniały.

Dopóki możesz pomóc, jesteś przyjacielem.

Dopóki masz wpływy, możliwości, kontakty, wszyscy pamiętają twój numer telefonu.

Ale wystarczy, że przestaniesz być użyteczny.

Że powiesz „nie”.

Że nie zgodzisz się na coś, co jest sprzeczne z twoimi zasadami.

I nagle okazuje się, że telefon przestaje dzwonić.

Nie dlatego, że ludzie zapomnieli twój numer. Po prostu przestali mieć do ciebie interes.

Przyjaciel czy znajomy od załatwiania spraw?

Z wiekiem człowiek zaczyna rozumieć, że nie każdy, kto podaje mu rękę, jest przyjacielem.

Nie każdy, kto zaprasza na kawę, chce wiedzieć, jak się czujesz.

Nie każdy, kto mówi „możesz na mnie liczyć”, rzeczywiście zamierza być obok, kiedy będziesz tego potrzebował.

Niektórzy są mistrzami budowania relacji.

Pod warunkiem że te relacje przynoszą im korzyści.

Potrafią być serdeczni.

Uśmiechnięci.

Pomocni.

Potrafią godzinami opowiadać o przyjaźni, wspólnych wartościach i wzajemnym zaufaniu.

A później przychodzi moment próby.

I okazuje się, że wszystkie te piękne słowa miały termin ważności.

Do pierwszego konfliktu interesów.

Nie mam pretensji do ludzi, którzy chcą coś osiągnąć.

Każdy z nas ma ambicje.

Każdy chce się rozwijać.

Każdy czasami potrzebuje pomocy.

Ale jest ogromna różnica między budowaniem relacji a wykorzystywaniem człowieka.

Przyjaźń nie jest umową handlową.

Nie powinna kończyć się w chwili, kiedy przestaje przynosić zysk.

Lojalność poznaje się pod nieobecność

Kiedyś usłyszałem zdanie, które bardzo zapadło mi w pamięć.

O lojalności człowieka nie świadczy to, co mówi o tobie, kiedy siedzisz obok.

Świadczy to, co mówi, kiedy wychodzisz z pokoju.

I chyba trudno o lepszą definicję.

Bo przecież łatwo być lojalnym w czyjejś obecności.

Łatwo się uśmiechać.

Łatwo poklepywać po plecach.

Łatwo zapewniać o szacunku.

Znacznie trudniej zachować ten szacunek, kiedy pojawia się okazja, żeby coś zyskać kosztem nieobecnego człowieka.

Kiedy ktoś zaczyna go obmawiać.

Kiedy pojawia się propozycja, która wymaga zdradzenia zaufania.

Kiedy można przemilczeć prawdę i dzięki temu zdobyć czyjąś przychylność.

Wtedy właśnie zaczyna się lojalność.

Nie na wspólnym zdjęciu.

Nie przy uroczystym toaście.

Nie w komentarzu pod postem.

Lojalność zaczyna się tam, gdzie kończy się publiczność.

Nie musisz się ze mną zgadzać

Jest jeszcze jedna rzecz, którą chciałbym wyjaśnić.

Nie oczekuję od przyjaciół bezwarunkowego poparcia.

Nie potrzebuję ludzi, którzy będą mi przytakiwać.

Nie chcę słyszeć, że zawsze mam rację.

Bo nie mam.

Popełniam błędy.

Czasami źle oceniam sytuację.

Czasami za szybko komuś ufam.

Czasami mówię więcej, niż powinienem.

I właśnie dlatego potrzebuję wokół siebie ludzi, którzy potrafią powiedzieć:

„Marcus, tym razem się mylisz”.

Ale niech powiedzą mi to wprost.

Niech usiądą naprzeciwko.

Niech przedstawią argumenty.

Niech nawet się ze mną pokłócą.

Nie obrażę się za prawdę.

Znacznie bardziej boli mnie sytuacja, w której ktoś przy mnie milczy, a później za moimi plecami opowiada zupełnie inną historię.

Lojalność nie oznacza, że musisz zawsze stać po mojej stronie. Oznacza, że nie będziesz wbijał mi noża w plecy, kiedy możesz spojrzeć mi w oczy.

Najbardziej bolą rozczarowania

Nie będę udawał, że jestem człowiekiem, którego nic nie rusza.

Są sytuacje, które bolą.

Są zachowania, których nie potrafię zrozumieć.

Są ludzie, po których spodziewałem się czegoś zupełnie innego.

I może właśnie tutaj tkwi mój największy problem.

Czasami widzę w ludziach więcej dobra, niż oni sami są gotowi pokazać.

Przypisuję im zasady, którymi sam staram się kierować.

Zakładam, że skoro ja nie zdradziłbym czyjegoś zaufania, inni również tego nie zrobią.

Że skoro ja dotrzymuję słowa, oni także potraktują je poważnie.

Że skoro przyjaźń ma dla mnie znaczenie, to dla drugiej strony znaczy dokładnie tyle samo.

A później przychodzi rzeczywistość.

I brutalnie przypomina, że nie wszyscy posługujemy się tym samym kodeksem wartości.

Niektórzy potrafią bez większego wysiłku przekreślić wieloletnią znajomość.

Inni zmieniają zdanie wraz ze zmianą okoliczności.

Jeszcze inni mają niezwykłą umiejętność zapominania, kto był obok, kiedy sami potrzebowali pomocy.

Nie wiem, czy robią to świadomie.

Nie zamierzam też wszystkich oceniać jednakowo.

Ale wiem, że takie doświadczenia zostawiają ślad.

Bo od obcego człowieka nie oczekujesz lojalności. Od przyjaciela tak.

Kiedy zasady stają się niewygodne

Najłatwiej mówić o wartościach, kiedy nic nas to nie kosztuje.

O uczciwości, kiedy nie mamy okazji oszukać.

O przyjaźni, kiedy wszystko układa się dobrze.

O lojalności, kiedy nie musimy dokonywać trudnych wyborów.

Prawdziwy egzamin zaczyna się wtedy, kiedy za dochowanie zasad trzeba zapłacić.

Czasem utratą korzyści.

Czasem stanowiska.

Czasem znajomości.

Czasem możliwością, która mogłaby otworzyć nam wiele drzwi.

I właśnie wtedy okazuje się, ile warte są nasze deklaracje.

Bo człowiek, który jest uczciwy wyłącznie wtedy, kiedy mu się to opłaca, nie jest uczciwy.

Jest ostrożny.

Człowiek, który pozostaje lojalny wyłącznie wobec silniejszych, niekoniecznie kieruje się zasadami.

Może po prostu dobrze kalkulować.

A przyjaźń, która istnieje wyłącznie w okresie sukcesów, jest raczej znajomością towarzyską.

Nie ma w tym nic złego, dopóki nie nazywamy jej czymś więcej.

Największy problem zaczyna się wtedy, kiedy interes przebiera się za przyjaźń.

Czy warto być przyzwoitym?

Władysław Bartoszewski powiedział kiedyś:

„Warto być przyzwoitym”.

Lubię to zdanie.

Chociaż z wiekiem coraz lepiej rozumiem, że przyzwoitość nie zawsze przynosi natychmiastowe korzyści.

Czasami wręcz przeciwnie.

Człowiek uczciwy potrafi przegrać z kimś, kto nie ma podobnych skrupułów.

Lojalny zostaje pominięty.

Ten, który dotrzymuje słowa, patrzy, jak inni bez większego problemu wycofują się ze swoich deklaracji.

A człowiek kierujący się zasadami bywa nazywany naiwnym.

Tylko że jest pewna różnica między tym, co się opłaca, a tym, co ma wartość.

Nie wszystko, co przynosi korzyść, jest dobre.

I nie wszystko, co wymaga poświęcenia, jest stratą.

Czasami można wygrać bardzo wiele, a jednocześnie stracić coś znacznie ważniejszego.

Szacunek do samego siebie.

Nie każda rozłąka jest zdradą

Żeby jednak być uczciwym, muszę powiedzieć coś jeszcze.

Nie każda zakończona przyjaźń oznacza nielojalność.

Ludzie się zmieniają.

Zmieniają się ich potrzeby.

Priorytety.

Sposób patrzenia na świat.

Czasami po prostu przestajemy iść w tym samym kierunku.

I nie ma w tym niczego złego.

Nie można wymagać od drugiego człowieka, żeby przez całe życie myślał tak samo jak my.

Nie można też traktować odmowy jako zdrady.

Każdy ma prawo powiedzieć „nie”.

Każdy ma prawo odejść.

Każdy ma prawo zakończyć relację, która przestała mu służyć.

Ale można zrobić to uczciwie.

Bez kłamstwa.

Bez obmawiania.

Bez wykorzystywania powierzonych tajemnic.

Bez niszczenia człowieka, który kiedyś był nam bliski.

Bo lojalność nie zawsze oznacza pozostanie. Czasami oznacza odejście z szacunkiem.

Coraz mniej ludzi, coraz więcej spokoju

Zauważyłem, że z wiekiem zmienia się sposób, w jaki patrzymy na znajomości.

Kiedyś człowiek chciał mieć wokół siebie jak najwięcej ludzi.

Wspólne spotkania.

Telefony.

Wyjazdy.

Znajomych, którzy zawsze byli gdzieś obok.

Dzisiaj coraz częściej dochodzę do wniosku, że nie potrzebuję tłumu.

Potrzebuję kilku osób.

Takich, przy których nie muszę zastanawiać się nad każdym słowem.

Takich, którym mogę powiedzieć o problemie bez obawy, że jutro dowie się o nim pół miasta.

Takich, które potrafią cieszyć się z mojego sukcesu, zamiast szukać w nim powodu do zazdrości.

I takich, które nie znikają tylko dlatego, że akurat nie mam niczego do zaoferowania.

Nie chodzi o to, żeby zamykać się na ludzi.

Nie chcę stać się zgorzkniałym człowiekiem, który wszędzie widzi zdradę.

Ale coraz lepiej rozumiem, że jakość relacji jest ważniejsza niż ich liczba.

I że czasami warto zamknąć jedne drzwi, żeby przestać tracić energię na ludzi, którzy nigdy nie zamierzali wejść do naszego życia naprawdę.

Najtrudniej pozostać wiernym sobie

Po wszystkich rozczarowaniach pojawia się pokusa.

Skoro inni tak postępują, może ja również powinienem?

Może przestać się przejmować?

Może traktować ludzi wyłącznie przez pryzmat korzyści?

Może nie dotrzymywać słowa, skoro inni tego nie robią?

Może nauczyć się tej całej współczesnej kalkulacji?

Przyznam, że czasami takie myśli przychodzą.

Ale później dochodzę do jednego wniosku.

Nie chcę.

Nie chcę zostać człowiekiem, którego zachowanie kiedyś mnie rozczarowało.

Nie chcę rezygnować z zasad tylko dlatego, że ktoś inny uznał je za niepotrzebne.

Nie chcę przestać wierzyć w przyjaźń, bo spotkałem ludzi, którzy jej nie rozumieli.

I nie chcę przestać być lojalny tylko dlatego, że ktoś nie potrafił odwzajemnić mojej lojalności.

Bo wtedy naprawdę bym przegrał.

Nie z nimi.

Z samym sobą.

A może największą lojalność jesteśmy winni sobie?

Z wiekiem zaczynam rozumieć jeszcze jedną rzecz.

Lojalność wobec innych nie może oznaczać zdradzania samego siebie.

Nie muszę usprawiedliwiać każdego zachowania tylko dlatego, że ktoś jest moim przyjacielem.

Nie muszę pozwalać na przekraczanie granic.

Nie muszę udawać, że nic się nie stało, kiedy ktoś świadomie nadużył mojego zaufania.

Mogę wybaczyć.

Ale nie muszę ponownie zaufać.

Mogę życzyć komuś dobrze.

Ale nie muszę zapraszać go z powrotem do swojego życia.

Mogę pamiętać wspólne dobre chwile.

Ale nie muszę pozwalać, żeby stały się usprawiedliwieniem dla późniejszego krzywdzenia.

Bo lojalność bez wzajemnego szacunku bardzo łatwo zamienia się w zgodę na wykorzystywanie.

A tego nie chcę.

Na koniec

Nie wiem, czy rzeczywiście jestem człowiekiem z innej epoki.

Może po prostu za dużo oczekuję.

Może zbyt często zakładam, że inni kierują się podobnymi zasadami.

Może powinienem być bardziej ostrożny.

Ale jednej rzeczy jestem pewien.

Nie żałuję, że byłem lojalny wobec ludzi, którzy nie potrafili tego docenić.

Nie żałuję, że pomagałem.

Nie żałuję, że dotrzymywałem słowa.

Nie żałuję, że traktowałem przyjaźń poważnie.

Żałuję jedynie tych chwil, kiedy ignorowałem sygnały, że druga strona rozumie ją zupełnie inaczej.

I wiecie co?

Nadal zamierzam wierzyć w ludzi.

Może trochę ostrożniej.

Może z większym dystansem.

Może nie będę już tak szybko nazywał kogoś przyjacielem.

Ale nie pozwolę, żeby cudza nielojalność zmieniła mnie w człowieka pozbawionego zasad.

Bo ostatecznie każdy z nas musi odpowiedzieć sobie na jedno pytanie.

Nie ilu ludzi udało mu się poznać.

Nie ile korzyści przyniosły mu znajomości.

Nie ilu wpływowych przyjaciół ma w telefonie.

Tylko:

Czy ludzie, którzy nam zaufali, mieli powód, żeby tego żałować?

I jeszcze jedno.

Nie oczekuję, że zawsze będziesz stał po mojej stronie. Oczekuję tylko, że kiedy przyjdzie ci wybierać między lojalnością a własną korzyścią, przynajmniej nie będziesz udawał, że chodziło o przyjaźń.

Marcus
„Nie tylko dla akademików”